เมื่อก่อนกติกาเข้าเพลย์ออฟ NBA ง่ายมาก: จบฤดูกาลปกติแล้วทีมอันดับ 1-8 ของแต่ละสายก็เข้ารอบไปเลย แต่นั่นก็สร้างปัญหา — เมื่อตำแหน่งเพลย์ออฟของทีมที่ไม่ได้อยู่ตรงขอบๆ อันดับ 8-9 แทบจะตัดสินแล้ว เกมที่เหลือก็กลายเป็นเกมไร้ความหมาย ทั้งสองทีมพักตัวหลักส่งตัวสำรองลงเล่น คุณภาพเกมตกลงฮวบฮาบ นั่นเป็นเหตุผลที่ตั้งแต่ฤดูกาล 2020-21 ลีกเพิ่มรอบ “Play-In Tournament” หลังจบฤดูกาลปกติ ให้ทีมอันดับ 7 ถึง 10 ของแต่ละสายแข่งกันแย่งตั๋วเพลย์ออฟที่เหลืออีก 2 ใบ (อันดับ 7 และ 8) ทันใดนั้นหลายทีมก็ผ่อนคลายไม่ได้อีกต่อไปในช่วงโค้งสุดท้าย — ทีมที่อยู่อันดับ 5-6 ต้องรักษาชัยชนะไม่ให้หล่นลงมาอยู่โซน Play-In ส่วนทีมแถวอันดับ 10-12 ก็มีแรงจูงใจจริงๆ ที่จะสู้ทุกเกมสุดท้ายเพื่อลุ้นสิทธิ์เข้ารอบ เกมช่วงปลายฤดูกาลดูสนุกขึ้นมาก แฟนบาสตอบรับดี กติกานี้เลยอยู่มาจนถึงทุกวันนี้

รอบแรก: 7 พบ 8, 9 พบ 10

รอบแรกแข่งพร้อมกัน 2 คู่:

  • อันดับ 7 เป็นเจ้าบ้านพบอันดับ 8: ทีมชนะได้สิทธิ์เป็นอันดับ 7 ในเพลย์ออฟทันที ทีมแพ้ยังมีโอกาสอีกครั้ง (ดูด้านล่าง)
  • อันดับ 9 เป็นเจ้าบ้านพบอันดับ 10: ทีมชนะไปเล่นนัดตัดสินสุดท้าย ทีมแพ้ตกรอบทันที ไม่มีโอกาสครั้งที่สอง

รอบสอง (นัดตัดสิน): ทีมแพ้คู่ 7v8 พบทีมชนะคู่ 9v10

ทีมที่แพ้คู่ “7 พบ 8” จะกลับมาเป็นเจ้าบ้านพบทีมที่ชนะคู่ “9 พบ 10” ผู้ชนะนัดนี้จะได้ตั๋วเพลย์ออฟใบสุดท้าย — อันดับ 8

พูดง่ายๆ คือไม่ว่าทีมอันดับ 7 หรือ 8 ทีมไหนแพ้นัดแรก ก็ยังมีโอกาสฟื้นคืนชีพอีกครั้ง — ชนะแค่นัดใดนัดหนึ่งในสองนัดก็ผ่านเข้ารอบ ส่วนทีมอันดับ 9 และ 10 มีชีวิตเดียวคนละใบ แพ้คู่ 9v10 คือจบฤดูกาลทันที ทุกนัดเจ้าบ้านเป็นของทีมที่อันดับสูงกว่าเสมอ

กติกานี้เคยชี้ชะตาทีมมาแล้วจริงๆ

ตั้งแต่เริ่มใช้ปี 2020-21 Play-In Tournament พิสูจน์คุณค่าของตัวเองแล้ว นอกจากทำให้โค้งสุดท้ายของฤดูกาลดูสนุกขึ้นตามที่กล่าวไปแล้ว ยังสร้างตำนานของตัวเองไม่น้อย ฤดูกาล 2022-23 Miami Heat แพ้นัดแรกใน Play-In ให้ Hawks แล้วต้องเอาชนะ Bulls ถึงจะฝ่าเข้าเพลย์ออฟด้วยอันดับ 8 ได้สำเร็จ — ผลปรากฏว่ารอบแรกน็อค Milwaukee Bucks ทีมอันดับ 1 ที่ผลงานฤดูกาลปกติดีกว่ามากออกไปได้ 4-1 ฤดูกาล 2024-25 Heat ไปได้ไกลกว่าเดิมอีก: เป็นทีมอันดับ 10 ทีมแรกในประวัติศาสตร์ที่ฝ่า Play-In เข้าเพลย์ออฟได้สำเร็จ โดย Tyler Herro ทำคนเดียว 30 แต้มในนัดชี้ชะตา ยังไม่เคยมีทีมไหนไต่จาก Play-In ไปคว้าแชมป์ได้ แต่สักวันอาจจะมีก็ได้ ต้องยอมรับว่านี่คือหนึ่งในการเปลี่ยนแปลงที่ดีจริงๆ ที่ NBA ทำในช่วงหลายปีที่ผ่านมา

ทำไมถึงออกแบบให้ไม่สมมาตรแบบนี้

ตรรกะตรงนี้เข้าใจง่าย: ทีมที่ทำผลงานฤดูกาลปกติดีกว่าควรได้เปรียบจริงๆ บ้าง ไม่งั้นจะสู้เก็บชัยชนะมาเยอะๆ ไปทำไม การให้ทีมอันดับ 7-8 มีสองโอกาสและได้เล่นในบ้านพบทีมอันดับต่ำกว่า จึงสมเหตุสมผลกับผลงานที่ต่างกัน ส่วนทีมอันดับ 9-10 ที่อยากแย่งตั๋วเพลย์ออฟ ก็ต้องพิสูจน์ตัวเองว่าสมควรได้ตำแหน่งนั้นจริงๆ จึงต้องเจอเกณฑ์ที่โหดกว่า

ถ้าคุณเป็นแฟนบาสรุ่นเก๋าที่เพิ่งกลับมาติดตามอีกครั้ง อย่าเพิ่งด่วนสรุปว่าทีมที่อยู่อันดับ 9-10 ในตารางฤดูกาลปกติ “ไม่ได้เข้าเพลย์ออฟแน่” — จนกว่าจะจบทั้งสองรอบของ Play-In ทุกทีมในช่วงนี้ยังมีสิทธิ์ลุ้น และถ้าทีมอันดับ 10 ฝ่าเข้าไปได้จริง นั่นแหละคือเรื่องม้ามืดที่น่าติดตามที่สุด